Po polsku

Kapitał zakładowy w spółce. Wszystko co musisz o nim wiedzieć

Myślisz nad założeniem spółki dla swojego web biznesu? Czeka Cię więc zmierzenie się z pytaniem jaki kapitał zakładowy powinieneś w niej mieć. Po przeczytaniu tego artykułu będziesz wiedział wszystko, co powinieneś na ten temat wiedzieć.

Moimi dzisiejszymi gośćmi będą Kamila Kosiak-Pawtel i Paweł Borek. Kamila i Paweł są radcami prawnymi z Kancelarii BGST Radcowie Prawni Borek, Gajda, Tołwiński Sp.p. z siedzibą w Gdańsku. Pracują ze sobą od 5 lat i wraz z pozostałymi członkami zespołu firmy budują markę Kancelarii nie tylko na rynku polskim, ale i międzynarodowym. Specjalizują się w prawie autorskim i prawie gospodarczym.

Swoje zainteresowania i doświadczenia wykorzystują na co dzień w obsłudze klientów korporacyjnych. Zapytani o plany na najbliższą przyszłość odpowiadają, że ich celem jest poprawa świadomości prawnej wśród przedsiębiorców. Publikują również na blogu kancelarii.

Kapitał zakładowy w spółce

Karol Zielinski – Witajcie, bardzo się cieszę, że uda mi się dzisiaj z Wami porozmawiać. Chciałbym poruszyć pewien temat, który wydaje się z pozoru banalnie prosty. Niby każdy wie co i jak, i nie ma co o nim za dużo mówić, jednak w praktyce okazuje się, że wcale taki prosty nie jest. Mowa tu o kapitale zakładowym w polskich spółkach. Jak myślicie? Trudny to jest temat dla przeciętnego zjadacza chleba, bez studiów prawniczych?

Kamila Kosiak-Pawtel – Czy trudny? Na pewno tak, z prostej przyczyny wszystko to co abstrakcyjnie i nie mające materialnego odpowiednika jest trudne do zrozumienia. Myślę, że to wynika również ze specyfiki języka prawników, bo w praktyce to co dla nas jest oczywiste dla innych jest kompletnie niezrozumiałe.
Ze swojej strony mogę też powiedzieć, że pojęcie kapitału zakładowego nawet dla studentów prawa jest niekiedy sporą zagadką zwłaszcza, że samo prawo spółek handlowych do najprostszych przedmiotów nie należy. Świadczy o tym choćby fakt, że najczęściej wykłada się go na trzecim lub czwartym roku studiów.
Spróbujemy jednak uchylić rąbka tajemnicy i nakreślić czytelnikom pojęcie kapitału zakładowego w sposób jak najbardziej przystępny.

KZ – Ok, przejdźmy więc do konkretów. Co to w ogóle jest ten cały kapitał zakładowy? Po co mi on? Do czego służy?

Paweł Borek – Na tak postawione pytanie każdy prawnik powie, że to pewna abstrakcyjna wartość w bilansie spółki. Jak sam zapewne widzisz takie wyjaśnienie nie wiele mówi osobom, które dopiero raczkują w biznesie. Postaram się zatem przekazać to w miarę jasno i obrazowo.

Ta abstrakcyjna wielkość funkcjonuje w bilansie po stronie pasywów. Po stronie aktywów kapitałowi zakładowemu odpowiadają wkłady pieniężne, czy też rzeczowe, wniesione przez wspólników. W praktyce zatem jest to majątek spółki. Należy jednak pamiętać, że ten majątek może być zmieniany w inne wartości majątkowe. Czym innym jest więc formalnie kapitał zakładowy, czym innym realny majątek spółki.

Prawidłowe rozumienie tej zależności pozwala na uniknięcie sytuacji w której kapitał zakładowy utożsamiany jest z realnym majątkiem spółki. Pamiętać bowiem należy, że kapitał zakładowy jest wartością formalną, a co ważniejsze jest to wartość stała zapisana w umowie spółki. Kapitał zakładowy będzie swoistym punktem odniesienia dla straty czy zysku przy czym operacje finansowe nie zmienią jego wartości, która wprost wynika z postanowień umowy spółki. Warto jednak również pamiętać, że strata lub zysk wpływają na to, w jakiej kapitał ten jest pokryty realnym majątkiem spółki.

Stąd prosty wniosek to, że Spółka ma wysoki kapitał zakładowy wcale nie oznacza, że tyle samo wart jest majątek tej spółki i jest ona wypłacalna.

KZ – Załóżmy więc, że zakładamy spółkę. Kapitał zakładowy tyczy się jakich typów spółek? Tylko spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, czy też akcyjnych?

Kamila – Kapitał zakładowy jest pozycją obowiązkową nie tylko w umowie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ale również w statucie spółki akcyjnej oraz spółki komandytowo – akcyjnej, do której stosuje się przepisy o spółce akcyjnej w szczególności te dotyczące kapitału zakładowego.

KZ – Wiem, że są wartości minimalne kapitału jakie spółka danego typu może posiadać. Na przykład 5 000 złotych dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. A są jakieś wartości maksymalne tego kapitału?

Kamila – Przepisy nie określają maksymalnego pułapu kapitału zakładowego, decyzja w tym zakresie należy do wspólników. Określając jednak jego wartość wspólnicy powinni pamiętać, że kapitał musi zostać pokryty w całości czy to wkładami pieniężnymi czy to aportami.

KZ – A jakie znaczenie w praktyce ma to jakiej wysokości jest to kapitał? Mam spółkę z kapitałem 5 000 PLN i spółkę z kapitałem 5 000 000 PLN. Jasne, że 5 milionów wygląda lepiej niż 5 tysięcy, ale w praktyce… ma to jakieś znaczenie jaki mamy kapitał w spółce? Czy ma to jakieś znaczenie dla nas jako dla właścicieli biznesu lub dla naszych partnerów, lub klientów?

Paweł – Wbrew pozorom ma to ogromne praktyczne znacznie. Zgodnie bowiem z regulacjami zawartymi w Kodeksie spółek handlowych do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wymaga się m.in. wniesienia przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej, także wniesienia nadwyżki. Wspólnicy zatem mówiąc kolokwialnie powinni mierzyć siły na zamiary.

Nie jest to jedyny przypadek, w którym wartość kapitału zakładowego ma znaczenie. Przykładowo z kodeksu spółek handlowych wynika konieczność podjęcia decyzji o dalszej działalności spółki w przypadku gdy bilans wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego.

KSH konstytuuje również otrzymywania przez wspólników jakichkolwiek wypłat z majątku spółki potrzebnego do pełnego pokrycia kapitału zakładowego, a dywidendy nie mogą naruszać kapitału zakładowego spółki.
Jak widzisz zatem wartość kapitału zakładowego powinna być oznaczana w sposób rozsądny, gdyż ma wpływ na wiele spraw.

KZ – Ok. Ustalamy więc, że chcemy mieć w naszej nowej spółce kapitał na poziomie 10 000 PLN. Co teraz musimy zrobić? Wiem, że możemy te pieniądze wpłacić w formie pieniężnej, jak i w formie tzw. aportu. Może to wnoszenie aportem zostawmy na za chwilę. Skupmy się na formie pieniężnej. Czy my musimy w ogóle mieć te 10 000 PLN? Musimy je gdzieś wpłacić? Gdzie? Musimy mieć jakieś wydzielone konto bankowe na potrzeby kapitału zakładowego?

Paweł – Przepisy nie przewidują określonej formy wniesienia wkładu pieniężnego, jednak praktycznie istnieją dwie formy: gotówkowa (przeniesienie własności znaków pieniężnych na spółkę) i bezgotówkowa (przelew bankowy). Jednak wymogiem jakie stawia prawo jest to, aby zarząd spółki mógł tymi wkładami dysponować i zostały one faktycznie przeniesione na spółkę.

Oczywiście w dzisiejszych czasach najbardziej praktycznym i najłatwiejszym sposobem wniesienia wkładu pieniężnego do spółki jest przelew bankowy.

KZ – Czy z pieniędzmi z kapitału zakładowego można coś robić? Można za nie dokonywać zakupów, opłacać pensje pracowników, czy cokolwiek innego? Czy też te pieniądze mają gdzieś leżeć i tylko leżeć?

Kamila – Wkłady wniesione do spółki na pokrycie kapitału zakładowego nie ulegają zamrożeniu. Stanowią one realny majątek spółki, który ta może wykorzystywać w swojej działalności. Majątek spółki może być wyższy lub niższy niż kapitał zakładowy i może mieć to nawet miejsce w momencie rejestrowania spółki.

KZ – Czasem przy niektórych danych teleadresowych polskich spółek widać zapis postaci “kapitał zakładowy 500 000 zł, opłacony w całości”. Co to “opłacone w całości” w ogóle znaczy? Czy ma to jakiekolwiek znaczenie? Mamy obowiązek zamieszczania takiego dopisku?

Kamila – Obowiązek umieszczania takiego dodatku wynika z przepisów KSH. Warto zwrócić uwagę, że w odniesieniu do spółki z o.o., przepisy wymagają jedynie informacji o wysokości kapitału zakładowego, ale już nie o sposobie jego opłacenia. Obowiązek podania informacji o sposobie opłacenia kapitału istnieje z kolei przy spółce akcyjnej oraz komandytowo-akcyjnej. Wynika to przede wszystkim z tego, że w przypadku tych dwóch ostatnich spółek kapitał zakładowy może być pokrywany już w trakcie funkcjonowania spółki.
Warto zwrócić również uwagę na sankcje wynikające z KSH, które wskazują, iż członek zarządu spółki kapitałowej, który dopuszcza do tego, że pisma czy zamówienia handlowe, nie zawierają danych określonych w przepisach, w tym właśnie informacji o kapitale zakładowym podlega grzywnie do 5000 złotych. (podobnie komplementariusz uprawniony do reprezentacji spółki).

KZ – Ok, przejdźmy więc może to tego aportu. Co to w ogóle znaczy, że wnosimy coś aportem?

Kamila – Najkrócej mówiąc jest to niepieniężny wkład do spółki, które przedmiotem mogą być wartości niematerialne (prawa) lub po prostu rzeczy.

KZ – Co więc konkretnie można wnieść aportem? Załóżmy, że buduję swojego SaaSa. Będę sprzedawał globalnie aplikację do zarządzania contentem. Mogę wnieść aportem do mojej spółki cokolwiek mam ochotę?

Paweł – Z punktu widzenia prawnego i księgowego najlepiej, żeby były to rzeczy, prawa, które będą pomocne w działalności Spółki. Najczęściej wspólnicy wnoszą nieruchomości (lub prawo do ich używania), sprzęt, rzeczy ruchome (przykładowo samochody), ale także prawo do używania znaków towarowych, licencje czy wreszcie know – how. Zatem do spółki możesz wnieść praktycznie każdą rzecz czy prawo. Musisz jednak pamiętać, że przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne (np. osobiste prawa autorskie) lub świadczenie pracy bądź usług.

KZ – A skąd mam wiedzieć ile jest warte to, co wnoszę aportem? Załóżmy, że wnoszę aportem platformę IT, którą sam stworzyłem. Jak mam ją wycenić na tę okazję?

Paweł – W przypadku spółki z o.o. oznaczenie wartości aportu leży w gestii wspólników, którzy mogą skorzystać z pomocy rzeczoznawcy majątkowego (jest wskazane np. przy wnoszeniu nieruchomości). Należy jednak pamiętać, aby nie zawyżać wartości aportu. KSH stanowi bowiem, iż w przypadku, gdy wartość wkładów niepieniężnych została znacznie zawyżona w stosunku do ich wartości zbywczej w dniu zawarcia umowy spółki, wspólnik, który wniósł taki wkład, oraz członkowie zarządu, którzy, wiedząc o tym, zgłosili spółkę do rejestru, obowiązani są solidarnie wyrównać spółce brakującą wartość.

Nieco inaczej sytuacja przedstawia w przypadku spółki akcyjnej i komandytowo-akcyjnej. W tych dwóch podmiotach ich założyciele składają pisemne sprawozdanie, które powinno przedstawiać przedmiot aportu oraz liczbę i rodzaj wydawanych w zamian za nie akcji i innych tytułów uczestnictwa w dochodach lub w podziale majątku spółki. Sprawozdanie to podlega badaniu przez biegłego rewidenta wyznaczonego przez sąd rejestrowy ze względu na siedzibę spółki dokonującej wyceny.

KZ – Czy jest jakaś wartość procentowa całego kapitału, którą mogę wnieść aportem? Załóżmy, że kapitał ma wynosić 10 000 zł. Czy całość z tego może być wniesiona aportem, czy część musi być wniesiona pieniężnie?

Kamila – Co do zasady, nic nie szkodzi na przeszkodzie, aby cały kapitał został wniesiony w postaci wkładu niepieniężnego. Wyjątkiem jest tutaj sytuacja, w której spółka z ograniczona odpowiedzialnością jest rejestrowana przez Internet (przy użyciu wzorca umowy). W takim przypadku przepisy stawiają wymóg, aby wkład wspólnika był wkładem pieniężnym.

KZ – Czy kapitał zakładowy może być w walucie innej niż polskie złote?

Paweł – Kapitał spółki musi być wyrażony w walucie polskiej. Jeżeli wpłaty mające go pokryć są dokonywane w walucie obcej, wówczas w umowie spółki powinno się oznaczyć ilość waluty oraz sposób przeliczenia jej na walutę polską po kursie określonym w umowie/statucie i taką wówczas wartość zgłasza się do rejestru sądowego.

KZ – No dobrze. Załóżmy więc, że prowadzę już tę naszą spółkę z odpowiednim kapitałem. Czy mogę zmienić swój kapitał zakładowy w trakcie prowadzenia działalności? W jaki sposób?

Paweł – W trakcie prowadzenia działalności można zmienić kapitał zakładowy, można go zarówno podwyższyć, jak i obniżyć. Sposób w jaki dokonuje się zmian kapitału zakładowego zależy od rodzaju spółki.

Szczegółowe procedury są opisane w KSH i wierz mi możemy o tym zrobić odrębny wywiad. Dlatego postaram się przedstawić to zagadnienie w tzw. telegraficznym skrócie.

Podwyższenie kapitału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością co do zasady następuje, poprzez zmianę umowy spółki. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w umowie spółki zawarto zapisy przewidujące możliwość podwyższenia kapitału zakładowego określając maksymalną wysokość o jaką można dokonać podwyższenia. Wówczas zmiana umowy spółki nie jest wymagana.

Wyróżnia się dwie możliwości podwyższenia kapitału spółki z o.o., tj. poprzez podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych udziałów lub poprzez ustanowienie nowych udziałów.

Obniżenie z kolei następuje w drodze uchwały, która powinna określać wysokość, o jaką kapitał zakładowy ma być obniżony, oraz sposób obniżenia. Tak uchwalona obniżka niezwłocznie jest ogłaszana przez zarząd, który wzywa wierzycieli spółki do wniesienia sprzeciwu w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia ogłoszenia, jeżeli nie wyrażają zgody na obniżenie.

Nieco inaczej wygląda sytuacja w spółce akcyjnej i komandytowo-akcyjnej. W tych dwóch podmiotach podwyższenie kapitału zakładowego może odbyć się na kilka sposobów: podwyższenie zwykłe (następuje w drodze zmiany statutu poprzez emisję nowych lub podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji), podwyższenie ze środków własnych spółki (następuje poprzez przeznaczenie środków z kapitałów rezerwowych utworzonych z zysku), podwyższenie docelowe (dokonywane jest przez zarząd spółki na mocy upoważnienia wyrażonego w statucie) oraz podwyższenie warunkowe (podwyższenie zostanie dokonane jeśli osoby, które uzyskały prawo objęcia akcji, wykonają je zgodnie z warunkami przewidzianymi w uchwale).

Pamiętaj, że każdy przypadek podwyższenia kapitału zakładowego należy zgłosić do sądu rejestrowego.
Obniżenie kapitału zakładowego w opisywanych powyżej podmiotach następuje w drodze zmiany statutu przez zmniejszenie wartości nominalnej akcji, połączenie akcji lub przez umorzenie części akcji oraz w przypadku podziału przez wydzielenie.

KZ – Ok. Rozumiem więc, że mogę zarówno zwiększyć, jak i zmniejszyć swój kapitał. I panują tu dokładnie takie same zasady jak wcześniej – przy tworzeniu spółki? Nic się nie zmienia?

Kamila: Tak, dokładnie. Przede wszystkim należy pamiętać, aby kapitał zakładowy nie został obniżony poniżej progów minimalnych tj. 5 000 zł w przypadku sp. z o.o., 100 000 zł w przypadku SA i 50 000 zł w przypadku SKA.

KZ – Super, myślę, że mamy komplet informacji. Bardzo Ci dziękuję za tę rozmowę. Niesamowicie się cieszę, że udało nam się ten temat poruszyć. Myślę, że pomożemy tym samym wielu ludziom, którzy nie byli tego wszystkiego pewni.